Bài 18: Nhiễm sắc thể giới tính và cơ chế xác định giới tính

A. Hoạt động khởi động

Em có biết tại sao hiện nay ở một số nước châu Á có tình trạng nhiều người đàn ông không tìm được người phụ nữ để kết hôn? Tại sao nhà nước ta có quy định cấm việc lựa chọn giới tính trước khi sinh? cơ sở khoa học của việc này là gì?

B. Hoạt động hình thành kiến thức

I. NST giới tính

Hình 18.1 thể hiện bộ NST ở người.

Quan sát và trả lời câu hỏi:

- So sánh hình thái và số lượng các cặp NST ở nam và nữ

- Hãy cho biết các cặp NST nào tương đồng và cặp nào không tương đồng?

- Hãy xác định cặp NST nào có vai trò quyết định giới tính ở người?

- Hãy mô tả khái quát về cặp NST thường và cặp NST giới tính ở sinh vật.

- Hãy quan sát hình 18.2 và cho biết, NST X và Y khác nhau như thế nào?

- Quan sát hình 18.3 và cho biết, giới tính ở sinh vật được xác định theo các kiểu nào?

II. Cơ chế xác định giới tính

- Giao tử đực vào giao tử cái ở người khác nhau như thế nào về NST giới tính?

- Điền cặp NST giới tính của hợp tử vào bảng sau:

- Hãy cho biết tỉ lệ giới tính ở đời con là bao nhiêu.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính

Hãy cho biết, giới tính của sinh vật phụ thuộc vào những yếu tố nào.

C. Hoạt động luyện tập

1. Hãy viết công thức bộ NST của ruồi giấm lưỡng bội bình thường ở con đực và con cái.

2. Hãy quan sát hình 18.3 và cho biết ở châu chấu, ruồi giấm, gà, giới tính nào là giới đồng giao tử, giới nào là giới dị giao tử? Viết công thức bộ NST lưỡng bội là đơn bội của các loài đó biết châu chấu cái 2n = 24, châu chấu đực có 2n= 23, gà =78.

D. Hoạt động vận dụng

1. Tại sao trong cấu trúc dân số, tỉ lệ nam : nữ ở người thường xấp xỉ 1:1? Nếu chủ động điều chỉnh để thay đổi tỉ lệ giới tính này thì hậu quả đối với dân số và xã hội sẽ là gì?

2. Trong chăn nuôi, việc điều chỉnh tỉ lệ đực : cái có ý nghĩa gì?

E. Hoạt động tìm tòi mở rộng

1. Tìm hiểu về kĩ thuật điều chỉnh tỉ lệ đực : cái và ý nghĩa của từng trường hợp trong chăn nuôi.

2. Tìm hiểu về sự phân hóa giới tính ở thực vật.